@Fernando huynh đài

"Hoàng huynh" không phài là tiếng em gọi anh làm Vua ... Trường hợp đó phải gọi là "Vương huynh" ... Tiếng "hoàng huynh" là để em gọi anh là "Hoàng Tử" ... Trường hợp em của mình là Vua ... thì không riêng anh chị em ... mà cả cha mẹ ... đều phải gọi là "Hoàng thượng" và xưng là "Thần" ...

"Sư Mẫu" là tiếng mà học trò dùng để gọi vợ của Thầy mình.

"Bào huynh, Bào đệ" là tiếng do một trong hai người (anh em ruột) dùng chỉ người kia để giới thiệu với người thứ ba ... (VD: Đó là bào huynh của tôi ... Ông là Tri Huyện sở tại ...) ... Tiếng này cũng được người thứ ba dùng để giới thiệu một trong hai người kia với một ai khác nữa ... (VD : .... Trong số sĩ quan thiệt mạng, có Trung tá Nguyễn Bảo Thùy, "bào đệ" của Thiếu tướng Nguyễn Bảo Trị ...), v..v...

Riêng từ "chiến bào" thì không chỉ là áo giáp của nhà Vua ... Mà là chỉ "giáp trụ" của quân đội nói chung ... ....

Phàm bất cứ ký gì dành cho Quý ông Gentleman, phải là Made by Ăng-lê :
- quần áo, giày dép, cà-vạt, kẹp cà-vạt, nút tay áo măng-sết, nón nỉ, dao cạo râu, ống píp, xì-gà, bật lửa, uống trà ... cho tới cái 4WD Land-Rover săn thú rừng + golf + polo khúc côn cầu trên lưng ngựa :=))

.... như các bác lão làng đã kể những bài trước : tiếng Việt không hề có chữ "Ngài".
Có lẽ chỉ khi giao thương với người Tây, các Vua Chúa, người dân Việt mới dùng chữ này ?
Hiện nay cũng vậy :
- đ/c XYZ đã chuyện trò thân mật cùng Ngài ABC Thủ tướng nước 123 ...
- Chúng tôi (VN) xin được trân trọng Kính mời Ngài Andrew (ví dụ) lên phát biểu ... xin mở ngoặc : những tên tiếng Anh/Mỹ, thường được gọi tắt, thân mật, như Robert = Bob ; Anthony = Tony ; Williams = Bill ... nhưng trong những lúc cần trịnh trọng/nghi thức, phải dùng tên chính thức

Khi 2 Quý ông Gentleman ... chửi nhau :
- thưa Ngài, Ngài quả thật là ... đồ Con Bò :=))

1 câu đố :
Theo Chư vị, Gentlement đúng điệu Ăng-lê khi mồi xì-gà (hay píp) sử dụng bật lửa gì ?
- ronson (ga) mạ vàng 24k ?
- zippo (xăng) cũng vàng 24k ?
- quẹt diêm ?

Xin bác Quangdung cho vài lời, đa tạ :o tất nhiên bác hổng được tham gia giải câu đố trên :=))

Thưa các bác,
Về Ngọc Vạn Công Chúa, trước đây chúng ta đã có lần đề cập đến, tuy nhiên hôm nay Phuni xin lại được một lần nữa chia xẻ cùng các bác với một vài thiển ý bổ sung về đề tài nầy.

“Nguyễn Phúc Ngọc Vạn, gọi tắt là Ngọc Vạn, không rõ năm sinh năm mất, là con gái thứ hai của chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên (ở ngôi: 1613-1635).”

Chính sử của Đại Nam chỉ có vài dòng đại lọai như trên về 2 Công Chúa có công lớn nhất mà thân phận lại ẩn xử nhất trong lịch sử Nam triều. (Chúa Nguyễn Phúc Nguyên có tổng số 11 hòang tử và 4 công chúa. Công chúa thứ hai có cùng thân phận là Ngọc Khoa được gả cho Vua Chiêm Thành Po Romê năm 1631)


Về Công Chúa Ngọc Vạn:

Theo dòng lịch sử của Chân Lạp và Việt Nam ta có:
Năm Canh Thân (1620), bà được gả cho vua Chân Lạp là Chey Chetta Đệ Nhị. Bà được phong chánh cung hòang hậu và cuộc hôn phối nầy đã mang đế sự chấp thuận của vua Chân Lạp cho phép lưu dân người Việt được khai phá làm ăn sinh sống đầu tiên ở vùng miền đông nam bộ ngày nay.
Bà có với vua là Chey Chetta Đệ Nhị một hòang tử là Chan Ponhéa Sô và một công chúa.

- Chey Chetta II mất 1628, hòang thái tử Chan Ponhéa Sô kế vị. Ngọc Vạn trở thành Hòang Thái Hậu Chánh vị của vương triều Chân Lạp.
- Vào năm 1630, sau khi làm vua mới được hai năm Chan Ponhéa Sô bị Hòang thúc Phụ Chính Giám Quốc Préa Outey giết chết.
- Người con thứ hai của Chey Chetta II (con của một thứ phi) lên thay với vương hiệu là Ponhea Nu. Năm 1640, Ponhea Nu đột ngột băng hà.
- Phụ chính Préah Outey khi đó đã đưa con mình lên ngôi tức quốc vương Ang Non Đệ Nhất. Nhưng Ang Non I cũng chỉ làm vua được hai năm (ở ngôi: 1640-1642) thì bị người con thứ ba của Chey Chetta Đệ Nhị là Chau Ponhea Chan (Nặc Ông Chân. Mẹ ông là người Lào) dựa vào một số người Chăm và người Mã Lai, giết chết cả Préah Outey và quốc vương Ang Non Đệ Nhất để giành lại ngôi vua.

Chau Ponhea Chan (Nặc Ong Chân) lên ngôi (ở ngôi: 1642-1659), cưới một Công chúa người Mã Lai theo đạo Hồi (Islam) làm Hoàng hậu và nhà vua cũng bỏ quốc giáo (Phật giáo Tiểu thừa) để theo đạo của vợ. Điều này cùng với việc cho người Mã Lai và người Chăm được nhiều ưu đãi, đã gây bất bình trong giới hoàng tộc và dân chúng Chân Lạp.

Sự kiện trên chắc đã làm cho Chúa Nguyễn Phúc Nguyên với biệt hiệu Chúa Sãi (tương truyền ông là phúc tinh con của Phật giáng trần) và cả hòang thái hậu Ngọc Vạn ( là người con gái hưởng đức cha nên cũng mộ đạo phật) bất bình.

Năm 1658, con của Préah Outey (Hòang thúc Phụ Chính Giám Quốc) là So và Ang Tan dấy binh chống lại Nặc Ông Chân nhưng thất bại...Nghe lời khuyên của Thái hậu Ngọc Vạn, So và Ang Tan cầu cứu chúa Nguyễn (Bà không chấp thù xưa: “Cha Mày đã giết và cướp ngôi vua của con tao…”). Chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần (là con thượng vương Nguyễn Phúc Lan cháu gọi Ngọc Vạn là cô ruột) liền sai Phó tướng dinh Trấn Biên (Phú Yên) là Nguyễn Phước Yến dẫn 3000 quân đến thành Hưng Phước (bấy giờ là Mỗi Xuy, tức Bà Rịa), phá được thành rồi tiến vào bắt Nặc Ông Chân bỏ vào cũi đem về giam ở Quảng Bình.
Năm sau (1659), Nặc Ông Chân chết chúa Nguyễn phong cho So làm vua Chân Lạp, hiệu là Batom Reachea (ở ngôi: 1660-1672). Từ đó, lưu dân Việt đến Gia Định, Mỗi Xuy (Bà Rịa), Biên Hòa ngày càng đông để khai khẩn đất đai...

Tuy Nhiên từ 1672…cuộc tranh dành đẩm máu trong hòang tộc Chân Lạp vẫn còn tiếp diễn gần nửa thế kỷ…Và với cầu nối là vị “hòang thái hậu - siêu sứ giả” Ngọc Vạn thì Vương Triều chúa Nguyễn luôn linh họat ra tay giúp đỡ bất lỳ chi tông nào của hòang gia Chân Lạp có ý cầu đến sự giúp đỡ của mình để củng cố họăc chiếm giữ ngôi vua Chân Lạp. Đổi lại, lưu dân người Việt đã có thể an cư ở vùng đất mà giờ đây là phương nam của tổ quốc Việt Nam…Trong năm mươi năm đằng đẳng ấy, bao nhiêu nước mắt hòai hương của hòang nữ Ngọc Vạn đã âm thầm tuôn rơi nơi Chân Lạp thâm cung đầy huyết lệ ???

Ôi…
Thuận thành ngăn cách trùng Chiêm Quốc
Niềm riêng thôi gửi khúc Nam Xuân
Tư lương tấc dạ dành sông núi
Má hồng trau thắm gửi giang san

Sau hơn 50 năm luôn phải tìm cách tồn tại trong chốn cung đình Chân Lạp vàng son nhưng đẫm máu ấy, theo lời kể, thì Thái hậu Ngọc Vạn đã theo Nặc Ông Nộn về Sài Côn, rồi lui về sống ở Bà Rịa. Nơi đây, bà cho lập chùa Gia Lào (núi Chứa Chan, Đồng Nai), rồi ẩn tu cho đến hết đời.

Nhận xét riêng về vai trò của Ngọc Vạn, TS. Trần Thuận viết:
Cuộc hôn nhân này mặc dầu không được sử nhà Nguyễn ghi chép vì một lý do nào đó.(*) Song, xét đến cùng thì đây là một cuộc hôn nhân mang màu sắc chính trị có tầm quan trọng đặc biệt đối với lịch sử dân tộc Việt Nam, nó đáp ứng nhu cầu cho cả hai phía. Chân Lạp cần có sự "bảo hộ" của chúa Nguyễn để tránh khỏi sự tấn công tiêu diệt của vương quốc Xiêm. Chúa Nguyễn cần có chỗ đứng ở phía Nam, đẩy mạnh sự khai phá của lưu dân Việt trên mảnh đất khô cằn và thấp trũng mà từ lâu người Chân Lạp vẫn bỏ hoang, đồng thời tạo nên sự ổn định mặt phía Nam (đồng thời có thêm nguồn nhân tài vật lực của kho gạo Miền Nam) để rảnh tay lo đương đầu với thế lực Trịnh ở phía Bắc...Ngọc Vạn, rõ ràng là một chiếc cầu nối trong quan hệ Việt–Miên ở thế kỷ 17...Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, từng có những người phụ nữ làm nên đại cuộc như Hai Bà Trưng, Bà Triệu,...góp phần giành giữ nền độc lập cho Tổ quốc, và cũng từng có những người phụ nữ lặng lẽ hy sinh để cha anh làm nên nghiệp lớn như Huyền Trân, Ngọc Vạn, Ngọc Khoa...Chính họ là những con người làm nên lịch sử. Đáng kính thay!

(*) Về mối tồn nghi nầy cũng như vấn đề mà có người từng đặt ra là: Đúng ra Nguyễn Phúc Ngọc Vạn chỉ có tước hiệu là Công Nữ Ngọc Vạn. Bởi vì bà chỉ là con của Chúa Nguyễn Phúc Nguyên. Điều nầy cũng đúng. Nhưng nếu nhìn theo khung thời gian và không gian rộng hơn thì:
- Năm 1620 bà là Hòang Hậu Chánh Cung của Vua Chân Lạp Chey Chetta Đệ Nhị.
- Từ Năm 1628 bà là Hòang Thái Hậu Chánh Vị của Vương Triều Chân Lạp
- Về phần Việt Nam thì vào Năm Bính dần (1806), vua Gia Long sau ngày thống nhất sơn hà lập ngôi cửu ngũ đã truy tôn chúa Sãi - Nguyễn Phúc Nguyên là: "Hiển Mô Quang Liệt Ôn Cung Minh Duệ Dực Thiện Tuy Du Hiếu Văn Hoàng Đế." Miếu hiệu là Hy Tông - Huy Tôn Hiếu Văn Hoàng Đế. Như thế, ngày nay nếu theo Việt Nam thì ta gọi bà là Ngọc Vạn Công Chúa vì bà là con gái của Huy Tôn Hiếu Văn Hoàng Đế thì cũng là chính danh.

Ngày nay…hàng năm, người dân miền Nam vẫn vẫn tụ hội về lễ hội Bà Chúa Xứ ở Châu Đốc. Bà Chúa Xứ là một huyền nhân…Đó chắc là kết tinh của “Bà Mẹ Đất Phương Nam”, những anh thư liệt nữ đã bằng công đức, tài sắc của mình góp phần tô bồi, thêu dệt nên mãnh giang san gấm vóc nầy cho con cháu mai sau . Và nếu như được chọn một biểu tượng thần hiển thì theo người viết, Ngọc Hoa Công Chúa xứng đáng là đấng được chọn ở ngôi đầu.

Cẩn bút.

Đọc cái này hay quá, có chùa Gia Lào nữa.
Bác Phuni, vua Chey Chetta Đệ Nhị ko phải là người Chăm pa thì ngươì gì? Ngày xưa vua này là vua của vùng Miền Đông Nam Bộ, vậy giờ họ còn ko?
Giống như nước Chăm Pa thì giờ còn người chăm.

Vua Chey Chetta II là người Chân Lạp .... cái xứ mà hồi cuối thế kỷ 19 (triều Minh Mạng) là "Trấn Tây Thành" ... dưới quyền giám quốc của Nguyễn Cư Trinh và Nguyễn Công Trứ .... Từ cuối TK 19 kéo dài đến 1954 .... là xứ Bảo hộ Cam-Bốt .... (thuộc địa của Pháp) .... Từ 1955 đến 1970 là "Vương quốc Cambodge" của Thái tử Norodom Sihanouk .... Từ 1970 đến tháng 4-1975 là "Cộng hòa Khmer" ... còn gọi là "Kampuchea" ... (tổng Thống là Lonol) .... Từ tháng 4-1975 đến tháng 2-1979 là ... "Kampuchea Dân Chủ" .... (Chủ tịch là Polpot) Từ tháng 02 năm 1979 đến sau khi Việt Nam rút quân (năm 1990) là ... "CHND Kampuchea" ... (chủ tịch là Heng Somrin) .... Và ngày nay là .... "Vương quốc Kampuchea" ....

Chờ bác kể tiếp về Ngọc Khoa Công Chúa

Nói về bà Công Nữ Ngọc Khoa trong thời kỳ sử sách gọi là "Cuộc Nam Tiến của người Việt" thì rất nhiêu khê ... Bởi các bộ chính sử của Nguyễn Triều như "Đại Nam Thực Lục (tiền và tục biên)" .... "Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục" .... Đại Nam Liệt Truyện tiền biên ... v..v..... đều không ghi .... hoặc ghi thì rất sơ lược ... Ta chỉ có thể tìm thấy những giòng đại lược như .... "bà là con gái thứ của Chúa Sãi (Nguyễn Phúc Nguyên ... được gả cho vua Miên .... hoặc bà là con thứ của Chúa Sãi ... được gả cho vua Chiêm ..." v..v...

Khi công nữ Ngọc Vạn trở thành hoàng hậu Cao Miên ... thì lưu dân Việt ở vùng Thủy Chân Lạp bắt đầu cuộc sống của họ cũng khá lâu rồi ... Nhưng sự yên ấm ... dễ dàng .... thì chỉ thực sự bắt đầu từ sau khi bà Ngọc Vạn vu qui về Miên quốc năm 1620 ....

Sự yên thân của người Việt ở vùng nê địa về sau trở thành khu vực miền Đông Nam Kỳ tuy vậy vẫn chưa hoàn hảo cho cuộc mở rộng ảnh hưởng của Đàng Trong về phương Nam ... bởi giữa khu vực này với vùng Phú Yên ngày nay vẫn còn một vương quốc ... đó là Chiêm Thành ....

Vài năm sau khi bà Ngọc Vạn làm hoàng hậu Cao Miên .... chiến tranh Trịnh - Nguyễn chính thức bùng nổ .... Quận lực của Nguyễn Phúc Nguyên khi đó đã nhờ sự giao thương với các nước châu Âu mà được trang bị khá tốt ... đã đương đầu có hiệu quả với quân miền Bắc do Trịnh Tùng chỉ huy ....

Tuy nhiên, thế của miền Nam khi đó rất nguy hiểm .... bởi nước Chiêm lúc này có giao thương rất mạnh với các nước như Bồ Đào Nha, Hòa Lan, ... v..v.... Trong đó, Hòa Lan là nước khá nguy hiểm ... bởi họ có lực lượng thủy quân mạnh cùng với sự giao hảo rất tốt với miền Bắc .... Và bản thân ông Nguyễn Phúc Nguyên .... khi còn là Thế Tử của Nguyễn Hoàng ... đã từng có một trận thủy chiến "dằn mặt đám dân có gốc thương buôn kiêm hải khấu" này ở ngoài khơi hải phận Hội An ....

Năm 1627 ... viên tướng trấn ải của Nguyễn Phúc Nguyên trên biên thùy Việt-Chiêm khi đó đã liên kết với quân Chiêm Thành để nổi loạn tại Phú Yên Phủ ... tuyên bố ly khai với Phú Xuân và tìm cách giao thông với quân Trịnh ... Phó tướng của Nguyễn Phúc Nguyên hồi đó là Nguyễn Hữu Vinh .... (có sách chép là Nguyễn Vinh) ... đã vâng lệnh mang quân đánh dẹp .... và cuộc "làm phản" này đã bị "bóp mũi" .... cùng với sự quy thuận của triều đình Chiêm bang khi đó do Pô Rômê làm quốc vương ....

Thay vì trừng phạt Chiêm bang .... chính ông Nguyễn Phúc Nguyên đã có hành động giảng hòa rất hiệu quả với vương quốc Chiêm .... Cuộc giảng hòa này đã thực hiện bằng cách gả thứ nữ của mình là công nữ Ngọc Khoa cho vua Chiêm .... Đám cưới này đã biến Phú Yên Phủ thành Trấn Biên của Việt Nam ... và đặc biệt là hai hải khẩu rất quan trọng ... Cam Ranh và Phan Rang .... đã thành hậu cứ chiến lược cho thủy quân của Chúa Sãi .... và hải phận Đàng Trong đã kéo dài từ vĩ tuyến 15 xuống tận khu vực ngày nay là Vũng Tàu .... Bởi khi đó hoàng hậu của vương triều Chiêm Thành là một phụ nữ tài sắc ... hai yếu tố đã khiến Pô Rômê say đắm ... đúng như tính háo sắc của ông ta .... và theo truyền tụng thì chính bà Ngọc Khoa đã là nguyên nhân khiến cho vương triều Chiêm bang chỉ còn lại một "dân tộc thiểu số" ở Việt Nam ngày nay .... Bởi "tài" và "sắc" của bà Ngọc Khoa đã "lái" ông vua Chiêm đi vào ... "tử lộ" ... dẫn dắt vương quốc một thời hưng thịnh trở thành ... "di tích" .... như bây giờ ....

.... đa tạ bác
Mai này đào móng mần điện nguyên tử hổng biết sẽ đào bới được di chỉ gì không ...

Bây giờ đi chơi Phan Rang chỉ có nước nghỉ đêm ở Ninh Chữ.
Chứ trung tâm PR mới 05.30am đã điếc tai tiếng gầm rú các cụ Sukhoi + Mig

Em mới đọc quyển "Quân vương" của Niccolò Machiavelli, tự dưng "ngu ngang" không hiểu "quân vương" nghĩa là gì nữa.
Nhân tiện bác quangdung1955 nói về các quyển sử, em nhớ một sử gia có dùng từ "sử phiệt"...
Có những từ mới đọc tưởng mình hiểu, nhưng nghĩ kỹ lại thì thấy còn mông lung quá... nhờ các bác chỉ giáo.

Hổm rày Quangdung Tiên sanh Hiền lão nhà ta vẫn đang ... "lang thang" ở Sài-gòn trước ... 1960

Mới hùi nãy, 18h38, Thứ Tư 18-08-2010, đài SCTV 12 phát buổi tọa đàm của 3 vị GS Sử học (các vị này thường xuất hiện như vậy trên SCTV 12 về nhiều chủ đề Sử của VN rất thú vị)
Khung cảnh trường quay là sân Chùa (hay 1 góc Thành cổ Thăng Long gì đó tui hổng nhớ) rất cổ xưa - nhưng còn khá nguyên vẹn chưa "được" ... "phục chế"

3 vị GS (đều giọng Bắc, tóc đã bạc) đàm đạo về "đạo Phật" thời Lý, nhân "1000 năm Thăng Long".

Đại ý :
... Phật giáo (Vạn Hạnh) vị GS còn dùng 1 từ Phạn kèm theo nhưng Fer tui k nhớ - đã xuất hiện ở VN từ Thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên (= BC - Before Christ)
Do đạo Phật rất gần gũi với quảng đại quần chúng nên nhà Lý đã củng cố, phát triển đạo Phật, xây nhiều Chùa chiền, phát triển các "Học viện" Phật giáo, các nhà Sư rất được kính trọng, con trai của Lý Công Uẩn cũng mang tên Phật ...
... do đó khi quần chúng - bây giờ hay gọi là "các tầng lớp nhân dân" - ủng hộ Phật giáo = vô hình trung, mặc nhiên là ... ủng hộ Triều đình (nguyên văn)
Nhà Lý đã sử dụng, lợi dụng đạo Phật vào mục đích Chính trị của mình (nguyên văn)
Ngoài ra, nhà Lý cũng chú trọng phát triển song song Lão giáo, Nho giáo, cùng Phật giáo, gọi là "tam giáo" (hay "tam đạo", Fer tui k nhớ rõ) vừa tỏ lòng tôn kính tất cả các tôn giáo, nhưng thực chất là ... không cho Phật giáo ở vào thế .... độc quyền (nguyên văn)

.... đang đứng ngoài ban-công ngó ... mây pay - thực chất là đang ... cười mỉm chi dzới cô láng giềng nghe tới đây bỗng Fer tui ... cứng đờ cả người - nổi da dzịt sởn gai ốc hết trơn

Dzậy mới gọi là Chính Khách thứ thiệt biết "chơi" Chính Trị

(Chương trình SCTV 12 tới đây tạm ngừng - hồi sau phát tiếp)

Tình cờ tôi cũng có cùng xem chương trình nầy với bác Fernando.
Theo tuổi tác, học hàm…thì các diễn giả trong chương trình nầy thực là thuộc hàng kính nhi…
Nếu tiếp cận về mối quan hệ giữa Phật giáo và chính trị, xã hội…dưới nhãn quan của một người thế tục thì phát ngôn như các vị ấy âu cũng là thường và có thể tạm nghe.
Thái độ, kiểu cư xử nầy (Nhà Lý đã sử dụng, lợi dụng đạo Phật vào mục đích Chính trị của mình (nguyên văn)) không chỉ riêng thời Lý, Trần…áp dụng và không chỉ riêng phật giáo bị/được dụng mà trong lịch sử nhân lọai đã cho ta các kinh ngiệm với nhiều chính thể và tôn giáo. Không làm sao mà cản cho được các chính khách vận dụng đủ cách (bất kể phương tiện) để đạt được mục đích của họ. Từ con kiến lá đa cho đến phật ngọc xá lợi, từ đức mẹ lệ rơi cho đến mặc khải của thiên sứ Muhammad…họ đều không tha. Đồng thời, về phía các nhà họat động tôn giáo, vì mục đích xiểng dương chánh pháp, nhập thế tùy cơ và cũng không lọai trừ hiện tượng trong các giáo đòan mãi vẫn nhan nhãn những người tuy xuất gia nhưng tâm thức vẫn mang đầy tham vọng làm lãnh tụ…Và chính những điều nầy đã tạo nên mối tương tác giữa đạo-đời mà đôi khi đã làm cho “…nghe tới đây bỗng Fer tui ... cứng đờ cả người - nổi da dzịt sởn gai ốc hết trơn …”

Duy có điều,
Về sự đóng góp, vai trò của phật giáo hay theo Phuni tui: Vai trò của phật học, nền văn hóa phật học đối với quốc dân Đại Cồ Việt từ xưa đến giờ…nếu muốn có nhận thức nghe thuận nhĩ thì diễn giả nên chăng hạ cố đọc qua vài bộ kinh:
- Đại tạng kinh của Thượng Tọa Bộ còn được gọi là Đại tạng kinh Pali bao gồm khoảng 4 triệu chữ (đây là phần tinh túy,ngắn gọn, tương đối dễ hiểu nhất).
- Khoảng 600 bộ kinh Đại thừa được truyền lại bằng tiếng Phạn được dịch ra tiếng Hán hoặc tiếng Tây Tạng.
- Trong đó, chỉ riêng bộ kinh Hoa nghiêm thuộc về những bộ kinh hệ Phương đẳng đại thừa đã gồm 81 quyển với chừng 600.000 trang viết.
…
Mà đó chỉ là những gì đức Thích Ca Mâu Ni thuyết giảng ra (như nắm lá trên tay) còn những gì ngài biết (mà không nói thì như lá của cả rừng) thì….bất khả tư nghì. Thành ra như đại lão hòa thượng Thích Từ Quang với 4 bằng tiến sỹ ( Văn Chương, Triết học của Sorbone, Tiến Sỹ Phật Học Ấn Độ, Tiến Sỹ Phật Học Trung Hoa) mà còn lui về nhập thất chứ có tuyên nói gì đâu…

Cho nên chuyện bác Fernando “…nổi da dzịt…” khi thính thị chương trình trên thì âu cũng thật đúng là “tội nghiệp”.

Đa tạ bác Phuni
Những nội dung như trên lâu nay tui rất ngại đưa lên đây
Nay đã có nhà đài "chống lưng" rùi nên ....

Các vị GS kể trên còn kể tiếp về Phật giáo "Mật Tông" sau đó ...

Còn trong sách Giáo khoa Việt Sử chỉ nói khơi khơi : (đại ý) .... đạo Phật rất được trọng vọng dưới triều Lý ...
Có lẽ Học Sinh chỉ cần biết nhiêu đó cũng đủ ....